Koken zonder pakjes en zakjes klinkt misschien alsof je voortaan alles zelf moet maken. Geen kant-en-klare saus, geen kruidenmix en het liefst ook nog zelf je bouillon trekken. Gelukkig hoeft het helemaal niet zo ingewikkeld te zijn.
Het idee is veel eenvoudiger: vaker zelf bepalen wat er in je maaltijd gaat en hoe je die op smaak brengt. Met een goede basisvoorraad kruiden en specerijen kun je verrassend makkelijk zelf kruidenmixen, marinades, dressings en sauzen maken. Een bijkomend voordeel: je hebt veel meer controle over hoeveel zout je aan je eten toevoegt.
Misschien wil je vaker koken met verse, eenvoudige ingrediënten of ben je bewuster gaan kijken naar hoeveel bewerkte producten je gebruikt. In onze blog over [onbewerkt eten] leggen we uit wat onbewerkt en minimaal bewerkt voedsel eigenlijk betekent — en waarom ‘bewerkt’ zeker niet automatisch ‘ongezond’ betekent.
Maar hoe vertaal je dat naar je eigen keuken? Zelf smaak leren maken is een mooie eerste stap.
Wat betekent koken zonder pakjes en zakjes?
Koken zonder pakjes en zakjes betekent wat ons betreft niet dat je ieder ingrediënt helemaal vanaf nul moet maken.
Het gaat er vooral om dat je zelf de basis van je maaltijd samenstelt. Je kiest je groenten, vlees, vis, tofu of peulvruchten, voegt bijvoorbeeld rijst, pasta of aardappelen toe en bepaalt vervolgens zelf welke smaken daarbij passen.
En daar zijn kruiden en specerijen bij uitstek geschikt voor.
Veel smaken die we direct herkennen als Mexicaans, Italiaans, Midden-Oosters of Indiaas ontstaan namelijk door een combinatie van een relatief klein aantal kruiden en specerijen. Als je eenmaal weet welke combinaties goed samenwerken, heb je voor veel gerechten helemaal geen maaltijdpakje meer nodig.
Zelf kruidenmixen maken is makkelijker dan je denkt
Het geheim van een goede kruidenmix zit meestal niet in één bijzonder ingrediënt, maar in de combinatie en verhouding.
Paprikapoeder krijgt bijvoorbeeld een heel ander karakter wanneer je het combineert met komijn, oregano en chili dan wanneer je het mengt met knoflook, tijm en rozemarijn. Met dezelfde kruidenvoorraad kun je daardoor verrassend veel verschillende smaakrichtingen maken.
Maak je een mix die je vaak gebruikt? Meng dan meteen wat extra en bewaar deze in een schoon, goed afgesloten potje. Zo maak je één keer je eigen kruidenmix en heb je daarna hetzelfde gemak als bij een kant-en-klaar zakje.
Van tacokruiden tot shoarmakruiden
Een van de makkelijkste manieren om te beginnen is met een kruidenmix die je normaal gesproken kant-en-klaar koopt.
Tacokruiden kun je bijvoorbeeld maken met onder andere paprikapoeder, komijn, oregano, knoflook en chili. De mix is niet alleen lekker bij gehakt, maar ook bij kip, bonen of geroosterde groenten. Bekijk ons recept voor [zelf tacokruiden maken]] voor de juiste verhoudingen.
Ook [zelf Italiaanse kruiden maken] is eenvoudig. Met kruiden zoals oregano, basilicum, tijm en rozemarijn heb je een mix die je kunt gebruiken in tomatensaus, over geroosterde groenten, in een marinade of door een dressing.
Bij [zelf shoarmakruiden maken] wordt het smaakprofiel wat complexer. Hier komen hartige kruiden samen met warme specerijen. Juist daardoor is het een leuke mix om zelf te maken en kun je hem vervolgens gebruiken voor bijvoorbeeld shoarma, kip, paddenstoelen, bloemkool of kikkererwten.
En houd je van wat meer pit, dan is [zelf Cajun kruiden maken] een fijne aanvulling op je voorraadkast. Deze krachtige mix past bijvoorbeeld goed bij kip, garnalen, aardappelen en geroosterde groenten.
Zo kun je steeds meer kant-en-klare zakjes vervangen door een paar favoriete mengsels die je standaard in je keuken hebt staan.
Een kruidenmix is pas het begin
Als je eenmaal zelf met kruiden gaat koken, ontdek je al snel dat je er veel meer mee kunt dan alleen een droge kruidenmix maken.
Met een paar simpele basiscombinaties verander je kruiden en specerijen in allerlei andere smaakmakers.
Meng je kruiden met olijfolie en citroensap en je hebt een eenvoudige marinade. Roer ze door yoghurt voor een dip of romige marinade. Voeg ze toe aan tomaat voor een snelle saus of combineer ze met olie en azijn voor een dressing.
Ook kruidenboter maak je eenvoudig zelf met zachte boter, knoflook en groene kruiden zoals peterselie en bieslook.
Het leuke is dat je op deze manier steeds minder afhankelijk wordt van exacte recepten. Je leert welke smaken bij elkaar passen en kunt met wat je in huis hebt zelf iets maken.
Leer denken in smaakrichtingen
Een handige manier om zonder pakjes te koken is om niet alleen vanuit een recept te denken, maar vanuit een smaakrichting.
Stel dat je aardappelen, kip en groenten in huis hebt. Diezelfde basis kan de ene avond mediterraan smaken en de volgende avond totaal anders.
Voor een Mexicaanse smaakrichting kun je denken aan paprika, komijn, oregano, knoflook en chili. Oregano, basilicum, tijm en rozemarijn brengen een gerecht meer richting de mediterrane keuken. Komijn, koriander en warme specerijen passen weer goed bij veel Midden-Oosterse gerechten.
Daarna kun je verder spelen met andere smaakmakers. Citroen en azijn brengen frisheid, yoghurt en kokosmelk kunnen een gerecht romiger maken en tomaat vormt een eenvoudige basis voor allerlei sauzen.
Zo wordt koken veel minder een kwestie van een recept precies volgen en veel meer een kwestie van begrijpen hoe je smaak opbouwt.
Zelf bepalen hoeveel zout je gebruikt
Een ander groot voordeel van zelf smaak maken, is dat je meer controle hebt over de hoeveelheid zout in je gerecht.
In maaltijdmixen, sauzen en sommige kant-en-klare kruidenmixen kan zout al onderdeel zijn van de samenstelling. Werk je met losse kruiden en specerijen, dan kun je eerst zorgen voor voldoende smaak en daarna pas bepalen hoeveel zout je nog wilt toevoegen.
Daarbij kun je veel meer doen dan alleen zout gebruiken om een gerecht interessant te maken [minder zout koken]. Gerookt paprikapoeder geeft een volle, rokerige smaak, komijn zorgt voor warmte, chili brengt pit en knoflook en ui geven hartigheid. Citroen of azijn kunnen smaken juist weer frisser en levendiger maken.
Proef vervolgens je gerecht en voeg naar eigen smaak zout toe.
Dat is misschien wel een van de prettigste kanten van zelf koken: jij hebt de controle over de smaak én de hoeveelheid zout.
Welke kruiden heb je nodig om zonder pakjes te koken?
Je hebt daarvoor geen kast met tientallen verschillende kruiden nodig.
Welke kruiden handig zijn, hangt vooral af van wat je graag eet. Met paprika, komijn, oregano, tijm, knoflook, chili en koriander kun je bijvoorbeeld al veel verschillende kanten op. Kook je graag Indiaas, Indonesisch of Midden-Oosters, dan zul je je voorraad vanzelf uitbreiden met de specerijen die bij die keukens horen.
Kijk daarom vooral naar de gerechten die regelmatig bij jou op tafel staan en bouw van daaruit je kruidenvoorraad op.
Een potje dat je iedere week gebruikt is uiteindelijk een stuk nuttiger dan tien bijzondere specerijen die achter in de kast blijven staan.
Geen zin om iedere kruidenmix zelf te maken?
Zelf koken hoeft natuurlijk niet te betekenen dat je iedere avond zes kruidenpotjes uit de kast haalt.
Een kant-en-klare kruidenmix kan juist een handige shortcut zijn. Je kiest zelf de ingrediënten van je maaltijd, terwijl de combinatie en verhouding van de kruiden al voor je is gemaakt.
Wil je daarbij zelf bepalen hoeveel zout je gebruikt? De wereldmixen vvan Natural Spices zijn samengesteld zonder toegevoegd zout en suiker. Je krijgt dus het gemak van een kant-en-klare kruidenmix, terwijl je zelf bepaalt of en hoeveel zout je aan het uiteindelijke gerecht toevoegt.
Handig op dagen waarop je wel zelf wilt koken, maar niet eerst je halve kruidenkast wilt uitstallen.
Begin vanavond met één pakje minder
Je hoeft niet in één keer je hele voorraadkast om te gooien om vaker zonder pakjes en zakjes te koken.
Kies gewoon eens één gerecht dat je regelmatig maakt. Gebruik je normaal een zakje tacokruiden? Maak een voorraadpotje met je eigen mix. Pak je automatisch een fles dressing? Probeer eens olijfolie, citroensap, mosterd en kruiden. Of maak van yoghurt, knoflook en kruiden een snelle saus bij geroosterde groenten.
Zo ontdek je vanzelf welke smaakmakers je graag zelf maakt en waar je liever voor gemak kiest.
Want koken zonder pakjes en zakjes hoeft geen doel op zich te zijn. Het gaat er vooral om dat je ontdekt hoe eenvoudig het is om zelf smaak te maken.
Begin met één pakje minder. De rest komt vanzelf.
Veelgestelde vragen over koken zonder pakjes en zakjes
1. Wat betekent koken zonder pakjes en zakjes?
Koken zonder pakjes en zakjes betekent vooral dat je een maaltijd vaker zelf samenstelt en op smaak brengt, in plaats van een compleet maaltijdpakket te gebruiken. Dat betekent niet dat ieder ingrediënt volledig onbewerkt of zelfgemaakt moet zijn.
2. Wat is het voordeel van koken zonder pakjes en zakjes?
Een belangrijk voordeel is dat je zelf meer controle hebt over welke ingrediënten en smaakmakers je gebruikt. Je kunt bijvoorbeeld zelf bepalen hoeveel zout je aan een gerecht toevoegt en de hoeveelheid kruiden, specerijen en pit aanpassen aan je eigen smaak.
3. Welke kruiden heb ik nodig om zonder pakjes te koken?
Dat hangt af van de gerechten die je graag maakt. Paprikapoeder, komijn, oregano, tijm, knoflook, chili en koriander zijn veelzijdige smaakmakers waarmee je veel verschillende smaakrichtingen kunt creëren. Bouw je kruidenvoorraad vooral op rond de gerechten die je regelmatig kookt.
4. Kan ik zelf kruidenmixen maken zonder zout?
Ja. Je kunt kruiden en specerijen prima mengen zonder zout toe te voegen. Breng je gerecht vervolgens tijdens of na het koken op smaak. Zo bepaal je zelf of en hoeveel zout je gebruikt.
5. Hoe begin ik met koken zonder pakjes?
Begin met één gerecht dat je regelmatig maakt. Vervang bijvoorbeeld een zakje kruiden door een zelfgemaakte kruidenmix of maak zelf een eenvoudige saus, dressing of marinade. Zo hoef je niet in één keer je hele manier van koken te veranderen.
